|
KOFFİ
- VALA Başa
geçirilen fesimsi bir tepeliğe yörede koffi adı verilir. Koffi'nin
üzeri kırmızı çuha veya keçe ile kaplıdır. Bu kumaşın üstüne kilim
deseni işlenmiş boncuk veya gümüş tas geçirilir.Alına gelen taraf
altın veya gümüş paralarla süslenir. Koffi kafaya tam geçirilmez,
düşmemesi için çene altından lastik veya iple tutturulur. Koffi
' yi genç kızlar ancak gelin olduktan sonra takarlar. Gelin olmadan
önce altınsız, boncuksuz sade bir fes takarlar. Koffi 'nin üzeri
renkli valalarla sarılır. Yörede ayrıca sağri, laçek, yazma ve yemenide
kullanılır. Valaların sayısı aşiretlere göre değişmektedir. 1-7
valaya kadar koffni' nin çevresi sarılmaktadır.
KIRTÖKE Önü kopça ve düğme ile tutturulan , geniş dik ve
uzun kollu , boyu bele kadar uzanan pileli , etrafı biyelerle süslü
olan bir nevi cekettir . Kadife veya divitin kumaştan yapılmaktadır.
İçi astarlıdır. Kırtuşke giyilmediği zaman, yün hırka veya işlemeli
yelek giyilmekte kollarda bileklerden dirseklere kadar uzanan kolçak
adı verilen kirlenmesini önleyen bir giysi takılmaktadır.
DERE Ayrıca
entari ismi ile bilinen bütün bir giysidir . Belden yukarısı dar
ve kapalıdır. Bu da Kırtüşke gibi kopça ve düğme ile tutturulur.
Uzun kollu olup belden aşağısı geniş ve çift etekli olur . Etekler
ayak bilekleri ile diz arasında purikli ( pileli ) ve üzeri kaytanla
işlenmiştir. Kadife divitin , basma ve beyaz renkli olanlarda patiska
ile ipekli kumaştan yapılmaktadır.
İÇLİK Entarinin altına giyilen uzun veya yarım kollu yaka
kısmı çok az açık ve düğmeli kapalı bir giysidir. Boyu dizin biraz
altında veya altındadır. Basma veya pazenden yapılan işliğe yörede
KIRAS 'ta denilmektedir.
MEZER Entarinin üzerine belden düğmelemek şartıyla takılan
peştemallara mezer denilmektedir. Basma ve pazen kumaşından yapılmakta
ve renkleri çeşitli olmaktadır . Entari gibi purik ve kaytanla süslüdür.
DERPİ Basma veya pazenden yapılan paça kısmı manşetli ve
düğmeli olan bir şalvar çeşitidir. Derbi denilmesi ayıp sayıldığından
bu giysiye genellikle HEVALKIRAS denilmektedir. Kırasın yani iç
gömleğinin arkadaşı anlamına gelmektedir.
ŞAL KUŞAK Yörede PIST adını alan şal kuşak dört köşe olup
etrafı püsküllüdür. Bele arkadan sarkacak şekilde bağlanır. Son
25-30 yılda ihtiyar kadınlarda görülmektedir. Gençler ise altın
veya gümüş kemerlerle deriden yapılan palaskaları takmaktadırlar.
ÇORAP Dize kadar gelen yün çoraplara GERA adı verilir. Boğaz,
burun ve topuk kısımları renkli ve desenlidir. Diğer kısımları ise
koyun yününün doğal rengidir.
ÇARIK Sığır güderken . Süte konup vurulduktan sonra herkes
tarafından yapılabilir. Hafiftir. En fazla bir hafta gider. Çarık
bu gün hemen hemen tarihe karışmış durumdadır. Onun yerini plastik
ve lastik ayakkabılarla kunduralar almıştır.
AKSESUAR VE TAKILAR Ağrı' lı kadınların kollarını geniş yüzlü
gümüş bileziklerin yanı sıra boncuk bilezikler süsler. Elleri kınalı
olup parmaklarında gümüş yüzükler bulunur. Saçları özel bir biçimde
yapılır. Uzun saçlar 20-30 tane saç örgüsü ile örülür. Bu örülen
her parçaya GULİ adı verilir . Gulilerin tümüne ÖRÜK denilmekte
olup, ÇEVREŞİN adı verilen boncuklarla süslenmektedir. Boyunlarını
boncuk arasına dizilen altınlar süsler. Buna yörede GERDANEZER denilir.
|