Kars çok eskiden beri "Doğu Kilidi", "Şehitler Yatağı", "Gaziler Ocağı" isimleriyle tanımlanır. Günümüzden 2650 yıl kadar önce Kafkasya'nın kuzeyinden gelen ve ilk Türkler sayılan altı göçebe Sakalar'ın Taok, Gogar, Sakanın ve Phrian denilen dört boyu Kars iline yerleşmişlerdir. Sakalardan 500 yıl sonra Horasan'dan İran yoluyla Karsaklılar adlı eski Oğuzların küçük Karsaklılar boyu gelmişler ve Kars'ın içerisinde kalan, Mireni-Karabağ ve Iğdır'daki Kara Kalay'ı başkent edinmişlerdir. Diğer bir söylentiyle Kapı kenti anlamına gelen Karis -Kalaki'dir.
Kars ilinin önemi, batıyı Kafkasya'ya ve Rusya'ya bağlayan önemli iki yolun üzerinde olmasıdır. Bu yüzden de Çarlık Rusya' sının çeşitli dönemlerinde istilalara uğramıştır.
Malazgirt zaferinden sonra yöreye Türkler hakim olmuştur. Saltukoğulları, İlhanlılar, Timur, Karakoyunlular, Akkoyunlular egemenliklerinden sonra Osmanlı topraklarına katılmıştır.

TARİHİ ESERLER
ANİ HARABELERİ
Dörtgen ve daire planlı çok sayıda burçla güçlendirilmiş ANİ surlarının uzunluğu 2.500 m, yüksekliği ise 8m kadardır. Üzerinde kükreyen bir aslan kabartması ve Menuçihr tarafından koydurulan kitabenin bulunduğu Orta Kapı (Aslanlı kapı) yedi girişi bulunan kentin görkemli kapılarından biri.
Tigran Honentz tarafından 1215 yılında yaptırılan Gregor Kilisesi (Resimli Kilise), Arpa Çay'a bakan yamaçta yer alır. Barok üslupta, merkezi planlı kilisenin çatısı çadır biçimli, buradan da üzeri küllah biçiminde örtülü bir kule yükselir