Çaya
Vardım Zeybeği, Keklik, Kıbrıs Zeybeği, Portakal zeybeği, Silifke'nin
yoğurdu, Silifke zeybeği, Tek Zeybek, Tımbıllı, Yayla yolları, Gerali,
Her yanı elmas, Zeytin dalları, Silifke'nin koşması, Türkmen kızı,
Mandilli, Şerif hanım, Köroğlu, Kerem. Ayrıca, dinsel içerikli olarak,
Tahtacı Türkmenler arasında yapılan Eski mengi, Yeni mengi, Keklik
mengisi akla gelen danslardır.
Dansların Teknik
Özellikleri: Çaya vardım zeybeği (türkülü, kadın erkek karışık),
Eski Mengi (dinsel dans, kadın-erkek karışık), Keklik (türkülü-erkek,
tek, toplu), Keklik mengisi (dinsel, karışık, türkülü), Kıbrıs zeybeği
( erkek, tek, toplu), Köroğlu (erkek, tek, toplu, türkülü, bıçaklı),
portakal zeybeği (tek, toplu, zeybek, türkülü), Silifkenin yoğurdu
(karışık, türkülü, toplu), Silifke Zeybeği ( türkülü, erkek, tek),
Tımbıllı (türkülü, karışık, toplu), Yayla yolları (türkülü, karışık),
yeni mengi (dinsel, kadın erkek karma),.......
Dansların doğuşuyla ilgili bir takım konulara da burada açıklık getirmek
gerekmektedir. Anadolu'daki dansların doğuşunda Anadolu eski uygarlıklarının
etkisi, Ortaasyadan göçlerle gelen Türklerin etkisi(Türkler Anadolu'ya
değerli araştırmacı Haluk Tarcan'ın saptadığı gibi, dört büyük dalga
ile gelmiştir. İlk büyük dalga MÖ 2500 yıllarıdır. Son büyük dalga
MS 1071 ve sonrasındadır.), İslamiyetin-Arapların etkisi ve kişisel
etkiler.
Kişisel olarak, Silifke folkloruna ve halk danslarına ilk derlemeleri
yapmak suretiyle katkı ve etkileri, Cavit Erden ile Özcan Seyhan yapmıştır.
1956'da Açıkhava Tiyatrosuna Halk Oyunlarını Yayma ve Yaşatma Vakfı'nın
yarışmasına gelen ilk ekibi Cavit Erden düzenlemiştir. Say mahallesinden
abdal Hüseyin Say'ın tok sesiyle söylediği türküler, uzun yıllar TRT
radyolarında çalışmıştır. Çalınması zaman zaman sürdürülmektedir.
Cavit Erden'in ilk ekip düzenlemesine dek, kadınların ve erkeklerin
ayrı ayrı düğünlerde oynadıkları, daha sonra Cavit Erden'in kurduğu
ekiple, kadın erkek bir arada oynanmaya başlandığı da iddia edilmiştir.
SİLİFKE
HALKDANSLARININ ANLAMI
Keklik: Keklik dansının anlamı ile ilgili olarak, üç değişik
varyant bulunmaktadır.
Kekliğin sekişi, kanat çırpışı, ötüşü, gerdan kırışı, zıplayışı anlatılır.
Kekliğin taklididir.
Keklik, insan olur, bir çalının dibinden çıkar. Kaşıklar kanat olur,
ayaklar seker. Bir av doğa oyunudur.
Avcıdan kaçan kekliğin taklididir.
Kıbrıs Zeybeği: Coğrafi, ekonomik ve iktisadi koşullarla bağlantılı
olarak, Kıbrıs'ta bilinen bu dans Silifke'ye taşınmış ve sevilmiştir.
Çok hareketli bir zeybektir.
Portakal Zeybeği: Silifke narenciye bölgesi olduğundan, portakal
oyunlara ilham kaynağı olmuştur. Portakal toplanırken, karşılıklı
türküler söylenir ve portal-kalın toplanması, yere düşüp yuvarlanmasın
anlatılır.
Silifkenin Yoğurdu: Bu dans eski bir türkmen-yörük dansıdır.
Kadın erkek, karşılık oynar. Silifke ekonomisinde hayvancılığın yeri
önemlidir. Oyunun başından sonuna dek, yoğurdun üretimini gözlemek
olasıdır.
Yayla Yolları: Kışın bitimi ilkbaharın gelişiyle sahilin sıcağından,
rutubetinden kaçıp yaylaya-serinliğe kuru havaya çıkan Türkmenleri
anlatır. Toroslarda yaşayan Türkmenlerin Ortaasya kökenli danslarından
biridir. Obaların, göç alemlerini anlatır. Ali Rıza Yalman'ın Cenupta
Türkmen Oymakları isimli kitabında, özellikle bir yaylaya göç hazırlığının
nasıl yapıldığı ayrıntılı bir biçimde kayıtlara geçirilmiştir.
Türkmen Kızı: Eski Türklerin kıtlıktan bolluğa kavuşma törenlerini
canlandıran bir oyundur. Türkmen kızlarını günlük yaşamı burada gözlenir.
Sallama: Yaylaya çıkan gençlerin gül bahçelerinde birlikte
eğlenmelirini aylatır. Daire şeklinde oynanır.
|
|
