Bugünkü
gibi çağdaş araçların bulunmayışı, ulaşım olanaklarının yetersizliği
ve sosyal, ekonomik, tarihsel, iktisadi koşulların etkisiyle halk
kendi kendisine yetme yolunu seçmiş giyim kuşamla ilgili gereksinmelerinin
çoğunu kendi el emeği ile karşılama yoluna gitmiştir. Silifkeliler,
çulhalıklarda dokudukları çulhaları dikip giyinerek, giyim kuşam gereksinmelerinin
çoğunun karşılamıştır. Bu genel bilgiyi aldıktan sonra, kadın ve erkek
giyimi konusuna açıklık getirebiliriz.
Kadın Giyimi:
Baş düzenlemesi: Başın düzenlenmesinde iki malzemeden yararlanılır.
Fes ve yazmalar. Fesin alna rastlayan bölümü altınla süslü olur. Ancak,
altın koyamayacak kadar hali vakti yerinde olmayan kadınlar, altın
yerine gümüş paraları fese takmıştır. Fes kırmızı kalın bir kumaştan
yapılır. İçine sertleştirme malzemesi konur. Fesin saçlardan yüksekliği
en çok 2-3 parmaktır. Yazmalar, giysiye uygun renklerde kullanılır.
Üçgen yapıldığında, başı ve fesi kapatacak kadar büyüktür. İki üç
renk yazma altınları kapatmayacak biçimde fese ve başa bağlanır. Eğer
düğüm görünür şekilde bağlanırsa, karşımızdaki kadının evli olduğunu,
düğüm saklanarak bağlanmışsa, kadının bekar olduğunu anlarız. Giyim
kuşam tarihçemiz içinde, çarşaf Silifke köylüsüne ulaşamamıştır. Ancak,
zaman içinde kadınların yazma dışında beyaz tülbent örttükleri görülmektedir.
Yaşlı kadınların poşu örtündüğü, peçek, vele, isimli örtülerin de
kullanıldığı bilinmektedir.
Beyaz Bluz: Bilezik yakalı, düğmelidir. Altına iç çamaşırı
giyilebilir. Şalvarın içine girecek kadar uzundur.
Üçetek: Çulhalıkta dokunan kumaştan topukların bir karış üstüne
kadar uzanır. Çizgili olarak dokunur. Çizgilerin kalınlığı en çok
iki parmak kalınlığındadır. Yırtmaçlar bacakların iki yanındadır.
Kolların ucunda küçük yırtmaçlar bulunur. Bazen, gençkızların giydikleri
entarileri üçetek haline getirdiklerine de rastlanmaktadır.
Cepken: Kadifeden yapılmıştır. Sim ya da sırmadan işlemeler
yapılır. Kalçanın üzerine dek uzanır.
Kemer: Üçeteği bele tutturmak için kullanılır. Kemer düz kemer
ve bakla kemer olmak üzere iki çeşit olabilir. Kemerin kolan bağ şeklinde,
ucu boncuklu olarak kullanılanları da vardır.
Kuşak: Beli korumak amacıyla kullanılır. Bele iki üç kez sıkı
sıkıya sarılır. Adına trablus ya da darabulus kuşağı da denilmektedir.
İki üç renkli olduğu görülmektedir. Yeşil-sarı-kırmızı-beyaz çokluk
rastlanan renklerdir. Kuşak düğüm atılmadan bele tutturulur.
Önlük: Bağda, bahçede çalışırken kullanmak üzere bele takılır.
Çulhalıkta dokunmuş, kalın, sağlam çulhadan yapılır. Üçeteğin boyu
kadardır.
Şalvar: Renkli kumaştan yapılır. Çulhalıkta dokunan kumaştan
da olabilir. Astarlıdır. Belinde uçkur veya lastik vardır. Topuklara
kadar uzundur. Boldur. Kuşak, önlük ve kolan bağının-kemerin altına
giyilir. Edik'in içine girer.
Çorap: Şalvarın altına ediğin içine beyaz çorap giyilir. İlçe
kadınlarını çoraplarında işlemeler görülse de, köylü kadınların çorapları
işlemesizdir.
Ayakkabı: Kadınlar ayaklarına edik giyer. Edik, çizme gibi,
ağzı bir karış yüksekliğinde şalvarın içine sokulduğu, burnu kalkık
bir ayakkabıdır. Her şeyini köylü kendisi yapar. Edikten başka, potin
ya da yemeni giyildiğine de rastlanmaktadır.
Renklerin anlamı: Giysilerde kullanılan renklerin anlamları
bulunmaktadır. Ayrıca, her bir baş bağlama biçiminden başını bağlayan
kadının hangi aşiretten olduğu da anlaşılabilmektedir. Giysilerde
kullanılan renklerden kırmızı: aşkı, yeşil muradı, sarı: hastalığı,
beyaz: temizliği, siyah:yası, eski giysi: tasayı anlatır. Ölüsü olan
yeni giysi giymez. Şenlikte, bayramda, düğünde yeni giysiler giyilir.
Yeni yetme kızların giydiği giysilerin rengi de kırmızı olur. |
Erkek
Giyimi:
Başlık: Beyaz başlık kullanılmaktadır. Bir karış eninde, 1,5-2
metre uzunluğunda, ortasından ikiye katlanıp, katlanan yerin tek tarafından
en çok bir karış kadar dikilmiştir. Yazın iki ucu alından arkaya dolaştırılarak,
arkada fiyonk şeklinde düğüm atılmak suretiyle bağlanır. Kışın yüzü
gözü soğuktan koruyacak biçimde bağlanır. Fes kullanımı yaygınken,
başlık kullanılmazdı. Tepesi püsküllü feslerin üzerine büyük bir yazma
sarılır, baş böyle örtülürdü. Fes kullanımından vazgeçilince yeniden
başlıklar kullanılmaya başlandı.
Gömlek: Boyuna çizgili (daha çok kırmızı-yeşil-kahverengi-beyaz
renklere rastlanır) kumaştan, bilezik yakalı, sedef düğmeli, vücuda
yapışmayacak bollukta, şalvarın içine girecek uzunlukta yapılır.
Kuşak: Kuşak, bele iki üç kez dolanacak uzunluktadır. Çizgili,
renklidir. Bele sıkı sıkıya sarıldıktan sonra, sol yanda fiyonk yapılarak
poturun üzerinden bağlanır.
Cepken: Şalvarın yapıldığı kumaştan yapılır. Bele kadar iner.
Gömleğin üzerine giyilir. Sırtında ve kollarında işlemeler vardır.
Çulhalıkta dokunmuş kumaştan yapılır.
Şalvar: kalın kaba kumaştan yapılın. Bu kalın kumaş genellikte
çulhalıkta dokunmuştur. Çulhalıkta dokunmamış olanlar genellikle kadife
olur ve zenginler giyer. Uzun kolludur. Şalvarın ceplerindeki eskimeyi
yavaşlatmak için, cep kenarına işlemeler yapılmıştır. Ağı aşağı sarkmaz.
Paşalara doğru daralır. Belinde uçkur bulunur. Şalvarların rengi;
siyah kahverengi veya lacivert olabilir.
Şalvardan önce, kadın erkek tüm insanlar üçetek giyerdi. Ereklerin
giydiği üçeteğe Sadakor denirdi. Cepken sadakorun üstüne giyilirdi.
Sadakor giyilen zamanlarda, altına kalın kumaştan yapılma akdon giyilirdi. |
