|
Van'da
düğün adetleri, folklorunu oluşturan bir konum göstermektedir. Her
ilçenin, kasabanın, köyün kendine has özellikleri olduğu halde ayrıntılara
sahiptir ancak özü teşkil eden olaylar genellikle aynıdır. Düğün
adetlerini köylerden çok mahalli olarak ele almak gerekir. Çünkü
köy düğünleri başlı başına bir ekol oluşturmaktadırlar. Fakat ayrıntılar
dışında özel de birleşebilmektedir.
Bilindiği
gibi her gelenekte olduğu gibi düğün gelenekleride dejenere olmaya
başlamış hatta geleneksel düğünler artık tarihe karışmıştır. Ne
varki güzel olan yönü Van'da halen geleneklere saygınlık devam etmekte
ve bu, yaşatılmak için elden gelen yapılmaktadır.Biz biraz geriye
bakarak bu geleneği ele alalım.
İlde
evlilik yaşı erkeklerde 17 kızlarda en az 14 civarındadır.Evlenme
genellikle görücü usulü ile yapılır. Düğün 11 bölüm halinde yapılır
.şimdi bunları tek tek inceleyelim.
Evlenme İsteğinin Belirlenmesi
Erkekler
bu isteği annesi, arkadaşı veya akrabası yardımcılığı ile belirtir.
Kızlar ise babalarının ayakkabılarını saklamak veya süpürgeyi odada
ters bir şekilde bırakarak belli etmeye çalışırlar.
Görücülük
Evlenme
çağındaki erkekler için akrabaları kız görme gezilerine çıkarlar
ve beğendikleri bir kızı erkeğe bildirirler. Dolaylı yollardan da
kızı görmesini sağlarlar. Eğer erkekte kızı beğenirse kızdan da
olumlu bir cevap alınırsa, evlenme teşebbüsüne başlanır.
Ağız Arama
Erkek tarafı kız evine kızı verip vermeyeceklerini anlamak için
elçi gönderirler.Eğer bir niyet gösterilirse kızı istemeye gidilir.
Kız İsteme
Oğlanın
babası (yörede genellikle erkek tarafına oğlan evi, oğlan tarafı,
oğlan babası gibi terimler kullanırlar.) o yörede hatırı sayılır
birini kız evine gönderir kızın kesin verileceğine dair söz alır.
Bu sefer oğlan tarafı yakın dost akrabaları ile kızı istemeye kız
evine giderler.
Oğlan tarafının en büyüğü ,kızı, "Allahın emri, peygamber efendimizin
sünneti icabı kızınızı oğlumuza istiyoruz" der. Kızın babasıda
verdiğini ifade edecekse "Kısmetse olur" der.Çaylar içilirken
artık başlık konuşulur.Başlık genellikle para karşılığı'dır.Ancak
kız evi isterse kızın yakın erkek tarafına at, silah, koç, halı,
kilim, kumaş, altın ve çeşitli eşyaları istediği gibi direk kız
babasına da bunlar verilebilir.Bu isteklere yörede GELET (Ğalat)
denir.
Eğer evlenme günü uzunsa ki genellikle bu pek uzatılmaz çünki uğursuzluk
sayılır. Ama uzunsa vede arada iki dini bayram varsa bu bayramlar
arasında düğün yapılmaz iyi olmayacağına inanılır. Bu süre içinde
de oğlan evi halen düğün olmamışsa kız evine dini bayramlarda 2
-3 tane KOÇ gönderir. Bunu gönderince koçlar süslenir ve bayram
sabahı kız evine götürülür.
Kesbiç
İki
tarafın tesbit ettikleri bir günde kız evinde toplanılır ve düğün
için son istekler konuşulur. Ev eşyası, takı, vs. Oğlan evi bu isteklere
olumlu cevap verirse buna KESPİÇ denir.
Nişan
Gene
tespit edilen bir günde yalnız kadınların katıldığı bir eğlence
düzenlenir. Daha önce tespit edilen takılar kıza takılır ve bir
kadın bunların kimler tarafından alındığını misafirlere anons eder
tek tek sayar ve tekerlemeler söylenir.
Şerbet
Şerbet ferahlık ve mutluluk müjdecisi olarak düşünüldüğünden bu
sefer yine kız evinde erkekler bir araya gelirler.Kız tarafının
sunduğu şerbetleri içerler.Bazen içilen şerbetlerin bardakları çalınır
ve hatıra olarak saklanır.Bazende çeşitli maniler söylenir.
Ekin ektim biçmeye
Geçelim güzel seçmeye
Biz oğlan tarafıyız
Geldik şerbet içmeye.
DÜĞÜN
GELENEĞİ DEVAMI
|
