Doğu
ve Güneydoğu illerimizin geçim kaynağının çoğunluğunun hayvancılık
oluşturduğundan ve bu illerde çoğunlukla yapılmakta olan bu gelenek
başlıbaşına bir kültür oluşturmaktadır.
Koyunların çifleştirilmeleri olan bu töre, Eylül ayının son haftasından
itibaren 20 -25 gün içinde gerçekleştirilir.HAYVANLARIN kızan 'a (çiftleşme
yapmaları) geldiği Temmuz -Ağustos aylarında koçlar ve dişi koyunlar
birbirlerinden ayrılıp ayrı yerlerde otlatılmaya başlanır.Bu arada
koçlarla birlikte ÖGEÇ, HOGİÇ 'lerde (iki senelik olan erkek kuzular)
koçlarla birlikte ayrılırlar. Katım gününe kadar koçlara yöresel kuvvet
yapıcı otlar yedirilir ve özel besiye tabi tutulurlar.Çünki bir koç
en az 25 -30 koyunu dölleyecektir.
Bu dönemde çok yağlanan koçları zaman zaman kuyrukları fazla yağdan
ağırlaşır ve yerde sürünerek hayvanların yürümeleri zorlaşır; bunun
içinde yöreye özgü YÜKLÜK yapılır. Bu tahta parçalarından oluşan tekerlekli
bir araçtır.
Koç katımına (Beran) yakın koçlar çok hırçın ve huysuz olurlar.Köylülerde
bunu fırsat bilip bunu eğlenceye dönüştürür ve onları kavga ettirirler.
Ortaya bir iddia konur ve koçlar kavga ettirilir.Kavgadan kaçan koç
yenik sayılır ve ikinci bir koç gelir bu kavgacıların sonuncusuna
kadar devam eder ve en son kalan koç galip ilan edilir.iddiayıda o
koçun sahibi kazanır. Hatta döllemede bu koça daha öncelik verilir.
Bu esnada kavgaların inatı yüzünden hayvanların öldüğü (Telef) olduğu
bile olur.
Koç katımı günlerinde Yöre düğün havası yaşar.Koçlar yöresel otlardan
çıkartılan boyalarla boyanır, süslenir, krepler, boncuklar, kordeleler
takılarak hayvanlara güzel bir görünüm verilir.
BERAN günü bu arazide davul zurnalar çalınır, oyunlar oynanır, çeşitli
şakalar yapılır. Bütün bunlar iyi bir ürün elde etmek içindir.Beran
başladığında köylülerde artık evlerine çekilirler. Bu arada kuyruğu
ağır olan koçlara çoban yardım eder. Bundan sonra hayvanlar hep bir
arada Ağıllara (kömlere) çekilir. Mayıs Haziran aylarında ise kırpma
başlar bu tüylenen koyunların YÜNLERİnin kesilmesidir. Kırpma işlemi
el makasları ile yapıldığı gibi bazen makinalarlada gerçekleşmektedir.
Hayvanın yünleri hem sahiplerinin ihtiyaçları içindir hemde büyük
ölçüde maddi kaynak oluşturmaktadır. |
